Autisme herkennen in verschillende levensfasen

Autisme is niet altijd makkelijk te herkennen. Vaak zijn er wel signalen die wijzen op autisme. Bijvoorbeeld als iemand veel moeite heeft met veranderingen.

Wat betekent dit voor:

Veranderingen in een kinderleven

In een kinderleven zijn veel veranderingen. Grote veranderingen, zoals een nieuwe onderwijzer op school, en kleine aanpassingen. Bij sommige kinderen leidt een kleine afwijking van het normale dagritme tot heftige reacties. Dat kan een signaal zijn voor autisme. 

"Voor onze dochter zijn dingen of helemaal goed, of helemaal niet goed. Er is geen tussenweg."

Ook moeite met vriendjes maken of met het verwerken van prikkels (geluid, geur, rommelige omgeving enzovoort) kunnen een uiting zijn van autisme. En als je kind bijvoorbeeld heel goed logisch kan denken, komt hij misschien voortdurend in discussie met mensen - klasgenoten, docenten, jij als ouder - die op een andere manier denken. 

Wijkt de ontwikkeling van je kind erg af van het standaardpatroon? Je kunt met deze online test zien of er aanwijzingen zijn voor autisme. Dit is géén officiële diagnose!

Combinatie met een verstandelijke beperking

Een deel van de kinderen met autisme heeft ook een verstandelijke beperking. Het duurt soms lang voordat duidelijk is dat er een dubbele diagnose is. Soms staat de verstandelijke beperking op de voorgrond en wordt pas (veel) later duidelijk dat er ook sprake is van autisme. Andersom zijn er kinderen met de diagnose autisme bij wie pas later wordt vastgesteld dat ze een (lichte) verstandelijke beperking hebben. Diagnostiek bij een centrum dat ervaring heeft met dubbele diagnoses is aan te bevelen. 

Diagnose stellen

Het is best lastig om vast te stellen of je kind autisme heeft. Huisartsen, onderwijzers, psychologen en psychiaters denken vaak eerst aan psychische problemen.

Alleen een psychiater of psycholoog die veel ervaring heeft met autisme, kan vaststellen of je kind autisme heeft. Voor autisme-diagnostiek heb je een verwijzing van de huisarts nodig. 

Anders zijn

Kinderen met autisme zijn anders dan andere kinderen. Anders zijn is niet erg. Het is zelfs bijzonder. Sommige dingen zal je kind extra goed kunnen. 

Maar autisme kan ook lastig zijn, en op sommige gebieden zal je kind extra hulp nodig hebben. Het is moeilijk te zeggen waarbij die hulp nodig is. Dat verschilt erg per kind. Op deze website vind je veel voorbeelden van dagelijkse situaties waarin autisme invloed kan hebben. Het zijn voorbeelden, die niet altijd voor jou kind zullen opgaan. Maar je kunt er inspiratie uit opdoen voor de opvoeding en omgang met jou eigen, individuele kind. 

 

Autisme-diagnostiek

Veranderingen in je leven 

Veel jongeren met autisme hebben moeite met veranderingen. Een grote verandering is natuurlijk de overgang van de basisschool naar de middelbare school.

Heb je veel meer moeite om te wennen aan de nieuwe school dan je klasgenoten? Dat kán een signaal zijn voor autisme. Andere signalen zijn:

  • Moeite met vrienden maken.
  • Veel last van prikkels als geluid, geur, een rommelige omgeving. 
  • Vaak discussies met mensen om je anders - logischer - denkt.  

Herkennen dat er iets is

Soms is het heel duidelijk dat er iets aan de hand is. Bijvoorbeeld als je veel last hebt van angst, heftig reageert op prikkels of weinig begrijpt van de manier waarop andere jongeren met elkaar omgaan. Dan zullen je ouders waarschijnlijk met de huisarts overleggen of diagnostiek zinvol is. 

Het is ook mogelijk dat bijvoorbeeld een docent of je sportleraar merkt dat je anders reageert dan anderen, en aan jou of je ouders voorstelt om uit te zoeken of wat er aan de hand is. 

Diagnose stellen

Het is best lastig om vast te stellen of je autisme hebt. Huisartsen, docenten, psychologen en psychiaters denken vaak eerst aan psychische problemen. 

Alleen een psychiater of psycholoog kan vaststellen of je autisme hebt. Er is geen bloedonderzoek of hersenscan om autisme te zien. De psychiater of psycholoog stelt de diagnose op basis van je gedrag. Daarvoor praat hij met jou, je ouders en misschien nog andere mensen in je omgeving. 

Zie ook

Omgaan met veranderingen

Volwassenen met niet-gediagnosticeerd autisme hebben vaak veel vaardigheden ontwikkeld om mee te kunnen doen in de samenleving. We noemen dat compensatie: je hebt dingen aangeleerd die voor anderen min of meer vanzelf gaan, bijvoorbeeld sociale contacten onderhouden. Dat lukt vaak behoorlijk goed, maar kost ook heel veel energie. 

Vaak zijn er wel signalen die wijzen op autisme, vooral bij het omgaan met veranderingen. Vaak wordt autisme verward met psychische problemen. 

"Bij autisme is de bedrading anders, maar niet defect. Autisme is gewoon een verzameling kenmerken. En we hebben afgesproken dat je autisme hebt, als je aan die kenmerken voldoet."

Wie kan de diagnose stellen?

Voor de diagnose autisme is een uitgebreid multidisciplinair onderzoek nodig. Multidisciplinair wil zeggen dat verschillende deskundigen bij de diagnostiek betrokken zijn. Bijvoorbeeld een psychiater en een gedragsdeskundige die ruime ervaring hebben met autisme.

Impact van ingrijpende veranderingen

Bij ingrijpende veranderingen als het vinden van een nieuw ritme of verdriet een plek geven, is het heel gewoon om een tijd van slag te zijn. Mensen met autisme kunnen zo van slag raken dat ze niet meer goed functioneren. Bijvoorbeeld als je door je autisme min of meer van moment tot moment leeft, of als je veel houvast hebt aan een vast ritme en indeling van de dag en week.

Je kunt dan bijvoorbeeld last krijgen van ernstige overprikkeling, of je lijkt bijvoorbeeld ineens ontzettend vergeetachtig te worden. Eigenlijk krijg je gewoon extra last van je zwakke plekken door het wegvallen van structuur, door wegvallen van zinvolle dagbesteding en/of je geliefde.

Zingeving

Bij veel mensen met autisme verloopt de zingeving anders. De verbinding tussen wat je doet en hoe je dit ervaart kan minder sterk zijn. Dan heb je weinig voldoening van wat je doet, en heb je wellicht niet hetzelfde plezier in het leven als anderen hebben. Dit kan verwarrend en pijnlijk zijn om te constateren, zeker wanneer je ziet dat het anderen makkelijker afgaat.

Wanneer je hierdoor vastloopt is het verstandig om je huisarts te raadplegen. 

Autisme-diagnostiek

Zit autisme in je familie? Of vermoed je dat er sprake is van autisme? Dan kun je bij de huisarts een verwijzing vragen naar een expert op het gebied autisme-diagnostiek